22 augustus 2019

ONBESCHRIJFELIJK

KINDEREN VAN DE DIGITALE GEKTE

Levendig herinner ik me nieuwsvergaderingen op de krant waar het not done was ook maar voorzichtig te gewagen van nochtans hoogst relevant nieuws op die allereerste Amerikaanse nieuwssites. Er diende eerst ritueel te worden gewacht op de afgescheurde Belga’s uit de glazen telexkamer. De krant had voor dat protocol van papieren nieuwsbulletins toen drie ‘telexjongens’ in dienst. De telexkamer verdween. De krant ook. Vandaag vechten zowel krantengroepen als nieuwszenders een ongelijke strijd tegen de almacht van alomtegenwoordige tablets in de huiskamer, smartphones in elke handpalm. Dit is dus de tijd van de Toetsenbordmens waarin alle nieuws in de mix gaat van echt of fake. In real time. Dag en nacht de wereld rond. Tot op toilet. Tot in bed.

Schrijvers zijn zelf de digitale promotors geworden van hun nieuw boek dat er zit aan te komen, geven hun contract alvast al mee ter illustratie. Hun boek dat weldra verzwolgen wordt in de wereldzee van miljoenen boekenaanbiedingen. Thuis of op vakantie rechtstreeks te downloaden en te betalen op e-readers. De laatste boekenketens evolueren tot grand bazars. Betere onafhankelijke boekhandels zijn de laatste eilanden voor de liefhebbers van het betere boekenaanbod. Bijna schrijf ik: delicatessen voor connoisseurs.


Woodstock vijftig jaar later illustreert vooral pijnlijk hoe tijdsbeelden razendsnel wijken voor telkens weer totaal andere nieuwe referentiekaders. Al deze over elkaar heen schuivende wereldbeelden dekken echter die ene andere overkoepelende nieuwe wereldorde: die van de digitale revolutie. Volgens Alessandro Baricco is die begonnen op 9 januari 2007, de dag dat Steve Jobs op Mac World in San Francisco zijn iPhone presenteerde. Sindsdien zijn we met zijn allen pas helemaal toetsenbord-scherm-mensen geworden. Met Donald Trump als Oppertoeter van De Twitter Parade.

Waarbij we alles voortaan ook zelf doen: bankieren, reizen boeken, digitaal kopen. In ijltempo, multitaskend. De mutatie van de nieuwe digitale mens is integraal. Ze wordt gedomineerd door apparaten met hun eigen sociale planeten, apps, codes, structuren en principes. Waarop de angst wordt aangezwengeld. Waarbij alles maximaal digitaal wordt versimpeld en verkleuterd. Met azijn als grondstof en fonetiek als voertaal.

Wat de kinderen van dit digitale gekkenhuis tegenover deze nalatenschap te doen staat is niet min. De vernietiging van de planeet stoppen, de kloof tussen gigantisch rijk en straatarm dichten.

Mislukken zoals hun voorgangers is geen optie .

14 augustus 2019

TUUPE VUIR RONSE

IGNACE MICHAUX
ONDERWEG NAAR
HET BURGEMEESTERSCHAP
VAN RONSE




‘De batterijen zijn helemaal opgeladen’ lacht een stralende Ignace Michaux ons toe bij een mooie vakantiefoto op Facebook. Ervoor was de Eerste Schepen van Ronse al eventjes plaatsvervangend burgemeester bij afwezigheid van Luc Dupont. Het zit er nu helemaal aan te komen dat de alomtegenwoordige schepen van ondermeer Openbare Werken, Fiertel en Bommels als stemmenkampioen naast Dupont klaar in pole position zit voor het burgemeesterschap van Ronse.

Met de realisatie van de Stadstuin, de heraanleg van Markt en Veemarkt, de renovatie van de Oude Vrijheid en de bouw van het nieuwe zwembad kan Luc Dupont van zijn kant als nestor van de Ronsese politiek neerkijken op een vruchtbaar en succesvol burgemeesterschap. Aan hem de eer om daarbij zelf te beslissen of en wanneer hij de fakkel doorgeeft na een vlekkeloos parcours. Niet dat daar nu haast bij is. Maar het ziet er wel naar uit dat de teerlingen geworpen zijn in de leidinggevende bestuurspartij van Ronse. Vierde schepen Jan Foulon lijkt helemaal gesetteld in de resem belangrijke bevoegdheden die hem na de stembusslag werden toebedeeld als daar zijn de stadsontwikkeling, ruimtelijke ordening, stedebouw, financiën, milieu, mobiliteit en diversiteit . Vijfde schepen Joris Vandenhoucke maakt het van zijn kant met de inhuldiging van het zwembad helemaal waar als vaste waarde in de bestuursploeg. Bij een vertrek van Luc Dupont als burgemeester en het navenante doorschuiven van zijn eerste schepen wacht daarbij allicht ook nog de versterking met een schepenambt voor Patrice Dutranoit. Na het zo overeengekomen afscheid van Paul Carteus als – objectieve- voorzitter van de raad volgt allicht opvolging door de rustige Diederik Van Hamme.

Ronse beschikt vandaag over een jonge dynamische ploeg. Zonder uitzondering en stuk voor stuk zeer gedreven bestuurders die met zijn allen Ronse op de kaart willen in toerisme, lokale economie, evenementen, citymarketing, woonbeleid en huisvesting. De ambitie van deze bestuursploeg is er ongetwijfeld. Dat is ook meer dan nodig.

Na de plundering van de Ronsese diensten (vredegerecht, belastingen, post) door Oudenaarde en Brakel rest al wie het oprecht goed meent met Ronse maar één echt verhaal meer dat alle meningen en meningsverschillen overstijgt. Onvoorwaardelijk Tuupe Vuir Ronse

Dan liefst met een sterk open democratisch ambitieus beleid en een stevig onderbouwde oppositie om er constructief op toe te zien wat waar kan bijgespijkerd en verbeterd worden. Een betaalbaar weegsysteem voor het recyclagepark bijvoorbeeld en het dringend kind vriendelijker uitbouwen van markt en binnenstad.

Ook volledige transparantie van alle rekeningen bij sponsoring staat daarbij hoog op de agenda voor een goed bestuur. In die zin heeft Ignace Michaux er (niet in het minst na de heisa rond de Bommelsraad) ook alle belang bij dat de Leading Lady van Ronse Algemeen Directeur Linda Vandekerkhove bij de switch en de aanvang van zijn burgemeesterschap nog een tijd de vinger aan de pols houdt. Zij die als door de Ronsese wol geverfd topambtenaar alle valstrikken van de macht als geen ander kent.

10 augustus 2019

ONBESCHRIJFELIJK

DREAM ON



Volgens verlichtingsdenker Steven Pinker hebben we het nooit zo goed gehad. Waarom klagen? Hoor jij Remco Evenepoel klagen, in Monaco? Hoor jij de diamantsector jammeren over minnelijke schikkingen met de bank? Neem het recyclagepark. Helemaal gratis, echt. Per lading tuinafval, gesorteerde rommel , bijeengeprikt zwerfvuil krijg je bonuspunten die zorgen voor de afschaffing van de Algemene Heffing en een stoet andere taxaties. Nog nooit zo goed gehad ik zweer het je. Thuisverzorgers uit de hele afdeling Oost-Vlaanderen hebben allemaal hun gps op mijn adres ingesteld staan: bestoken me dag en nacht tegen wil en dank met hun goede zorgen. Vanuit hun nieuwe verdeelcentrum in Brakel droppen postwagens voortaan hun hele zwik in en om mijn bus: ter verdere zelfdistributie onder de inwoners . In mijn voortuin landt een truck uit Zagreb tegen de plataan: hopeloos op zoek naar de Spar. Dat was in mijn dromen, mijn dromen vannacht. Dromen zijn bedrog. Maar als ik wakker word in Ronse dan droom ik nog.

01 augustus 2019

ONBESCHRIJFELIJK

POPULISME



Populisme heeft belang bij het hier en nu, het directe en nabije, bij de treurnis van de tijd, de korte termijn, het dramatisch belichten van het actuele, het ochtendhumeur van een doordeweekse dag, de problemen van de buurman. De populist zit zogenaamd op de huid van de tijd. Hij moffelt de geschiedenis onder het tapijt met als doel vernieuwing tegen te gaan en te behouden wat er schijnbaar was.

Met de retoriek waarin een angstaanjagende werkelijkheid de hoofdpersoon is die als een ontspoorde trein op het bedreigde volk afstormt, wordt een nabije toekomst geschetst waarin het gruwelijke heden aan de orde van de dag is. De populist noemt bij voorkeur de slachtpartij van gisteravond, de beroofde bejaarde van vorige week, de overvallen winkeliers van afgelopen zaterdag.

Politiek populisme deelt een aantal belangrijke eigenschappen met de populaire cultuur en het culturele populisme. Om een achterban te veroveren en in een roes van verbroedering te brengen, kent het politiek populisme een aantal retorische strategieën. De belangrijkste zijn het ontkennen van de geschiedenis en het scheppen van vermeende tegenstellingen tussen groepen. Een groep creëer je door de verschillen tussen individuen onvermeld te laten en iedereen op één hoop te vegen. Het enige wat de populist daarvoor hoeft te doen is uiteenlopende individuen onderling verbinden door ze ene overheersend, gemeenschappelijk kenmerk toe te dichten.

De wervende retoriek van hoogleraren, recensenten en andere bestrijders van het culturele verschil tussen hoog en laag is dezelfde als die van het toenemende politieke populisme. Populisme bestaat bij gratie van het poneren van een tegenstelling tussen een bevoorrechte elite en een veronachtzaamd deel van het volk, waarbij de populist de messianistische rol op zich neemt in naam van een onderdrukte of doodgezwegen groep te spreken en een stem te geven aan haar onuitgesproken leed.

Hij stelt een nationaal of cultureel goed voor alsof het met uitsterven wordt bedreigd en roept dat het alleen kan gered worden wanneer een massa gehoor geeft aan zijn dictaat vulgair te worden door het afwijkende en uitzonderlijke buiten te sluiten. Zodra iemand in naam van iemand of iets anders spreekt, of het volk en de gewone man opduiken in een betoog, weet je dat je te maken hebt met een megalomane menner.

De populist werpt zich op als de redder van een door hemzelf benoemde veronachtzaamde en belaagde groep. Als ziener en held spreekt hij in naam van allen die tot dan toe gelaten hun lot ondergingen, te blind om te zien dat ze zijn verwaarloosd en te onbekwaam om voor zichzelf op te komen. Het veelgehoorde ‘wij zeggen wat de mensen in het land denken’ is typerend voor de woordvoerders van de stommen. De strijd wordt gevoerd in naam van de dieren, van Allah en God en in naam van de gewone mensen van het land.

Angst is het bindmiddel van de populist, en angst zal hij zaaien. Of hij nu de dood van de literatuur, de dreigende ondergang van het eigen land, het verdwijnen van de vrijheid van meningsuiting of het uitsterven van de gorilla verkondigt, bij de populist is de verwoesting nakende en het is vijf voor twaalf.

Connie Palmen over populisme.
‘Het Drama van de afhankelijkheid’. Prometheus.


(Foto: Albert Camus. L'engagement critique. Lourmarin).

13 juni 2019

ONBESCHRIJFELIJK

PURE SYMBOLIEK



Je kan er zwaarwichtige boeken over schrijven of erudiete conferences bij bedenken. Je kan de Fiertel beschilderen en beschrijven. Je kan hem fotograferen, in telkens weer nieuwe tijdsbeelden. Je kan hem neerzetten op de planken voor theater. Je kan hem in een filmscenario mikken. Je kan zijn verplaatsbare schoonheid en draagbare identiteit laten verknippen ten behoeve van een vluchtige filmimpressie. Je kan er een schrijn van chocolade bedenken. Je kan er etalages mee opsmukken. Je kan er een hele stad mee bevlaggen. Maar het échte Fiertelgevoel onderweg van gisteren naar morgen laat zich niet vatten. Hermes is zoveel meer dan een unieke crypte, een basilica minor, eeuwenoude rituelen. Elke nieuwe ommegang is verwondering en verrukking in dat unieke landschap rondom het wondermooie Ronse.

Hermes, vrijgelaten Griekse slaaf, adoptie- Romein, patroonheilige is de man die Ronse gemaakt heeft. Van belezing tot genezing. Van ergotisme door verdorven rogge tot gekte voor goedgelovigen. Van trukendoos vol reliekhouders tot mythe. Gegroeid in de tijd. Gerijpt door de eeuwen heen. Gaandeweg met de patine, de glans en de gloed van pure schoonheid. Schitterend in het glooiend Toscane van het noorden. Nooit is Ronse mooier dan op een Fierteldag. Nooit kom je dichter bij de vervulling van je verwondering om de zin van het zijn dan diep in het hart van de Fiertel. Hermes overstijgt de waan van de dag, de schone schijn, de kommer en de kwel van alle dingen die voorbijgaan.

Dat vind ik het echte mirakel van Hermes. Dat hij zoveel losweekt overheen de generaties, zoveel betekent in het hart van zoveel mensen. Bellenman en dragers torsen daarom zoveel meer dan alleen dat schrijn met wat kootjes erin, wie weet dan nog van wie. Vooral zijn ze op elke Drievuldigheidszondag onderweg met de symboliek van onze eigenheid en authenticiteit. Dit koesteren.

12 juni 2019

ONBESCHRIJFELIJK



Wat de Ommegang zo mooi maakt doorheen de duisternis van dogmatiek onderweg naar het licht van de rede is alles wat we erin overhouden aan mysterie en schoonheid. Achter het schrijn torsen we alle missers uit de geschiedenis van het denken mee. Vooral niet doen alsof we er achteloos aan voorbij stappen. Wat rest is als een mix van verleden, heden en toekomst. Je kan er boeken over schrijven, conferences over geven. Je kan de Fiertel beschilderen, beschrijven, fotograferen. Je kan hem neerschrijven en neerzetten op de planken voor theater. Je kan hem in een filmscenario mikken, laten verknippen ten behoeve van een script. Je kan er schrijn van chocolade bedenken en nieuwe vlaggen. Maar het echte Fiertel-gevoel laat zich zomaar niet vatten. Wie zelf nooit één keer achter de bellen aan stapt, mist dat magisch-realisme op stapschoenen achter het schrijn. Hermes is zoveel meer dan een prachtige crypte, een basiliek, een bedevaart, een ritueel, een trektocht, verwondering, verrukking om een uniek landschap rondom het wondermooie Ronse in het hart van de Vlaamse Ardennen. De Ommegang is bezinning voor wie bezinning wil. Inspanning voor wie het schrijn draagt en voor wie belt. Beweging en blij weerzien. Ontspanning door inspanning voor wie de bellen volgt.Hermes is, midden de schone schijn der dingen die voorbij gaan, de rots die Ronse overeind houdt. Ons westers werelderfgoed. Gegroeid in de tijd. Gerijpt door de eeuwen heen. Met de patine, de glans en de gloed van pure schoonheid. Schitterend in het glooiend Toscane van het noorden. Nooit is Ronse mooier dan op een Fierteldag. Nooit kom je dichter bij de vraagtekens achter je eigen bestaan dan diep in het hart
van de Fiertel.





Hermes overstijgt zowel zijn eigen mythe als de waan van de dag en de schone schijn. Dit is het echte mirakel van Hermes. Dat hij er vandaag nog altijd helemaal staat. Dat hij vanuit zijn crypte en basiliek meer dan ooit zoveel losweekt.

Bovenop de Kraai schenkt De Maatschappij der Dragers en belders ons de ultieme beloning voor dit alles. Het ongeëvenaard Fiertel-gevoel. Hier hoor je enkel de bellen van de geoefende bellenman, het gedreun en gekreun van het taai volgehouden marstempo. Hier kraken onze knoken, spannen de kuiten op. De dragers torsen daarom zoveel meer dan alleen dat schrijn. Ze zijn onderweg met de eigenheid van ons mooiste erfgoed. Zingeving, betekenis, authenticiteit. Dit koesteren. Wat hier telt, is the spirit. Als alles om ons heen wegvalt, rest ons dit laatste houvast. Onverzettelijk en onwrikbaar zullen we zijn, als het erom gaat ons mooiste erfgoed op onze beurt ongerept en ongeschonden weer door te geven aan de beginnertjes om ons heen.

Aquarel: Anne Meersschaert.
Affiche 'De Gok van Hermes': Michel Provost.

06 juni 2019

ONBESCHRIJFELIJK

SUCCESSCENARIO



Een rij overlevers van de landing in Normandië groet het door hen bevrijde publiek met de wandelstok. Een van hen veegt zijn coucougnetten aan het protocol. Het liefst komt hij hier nog één keer uit de lucht valschermen. Negentigers, ze durven alles tegenwoordig. Breken het uurrecord voor tachtig plussers op een afgehuurde wielerpiste. Als hen daarna gevraagd wordt een dopingplasje te doen, is hun antwoord: 'Ik 'n ga hem nu niet meer vinden'.

In afgelikt Amerikaans bedankt de Franse president Macron onze bevrijders voor de herdenkingsplechtigheden rond 75 jaar D-Day. Hij vertelt er wijselijk nièt bij hoe Charles de Gaulle not amjoesette was over de tweederangsrol die de Fransen op hun eigen grondgebied toebedeeld kregen in the final countdown. Overlord was, met of zonder dat poëemke van Verlaine als ultiem codewoord, een onderonsje 'entre anglo-saxons'. Onder het oppercommando van Eisenhower sneuvelen yankees en Britten er samen on the beach. Kermen ze er alle sterren van hun vlag eraf. De darmen opengereten op Obama Beach. Of was het Omaha Beach, want met al dat fake news tegenwoordig.

Het is daar dan pure Louis-Ferdinand Céline op de plages. Bardamu in Le Voyage au bout de la nuit. Vijf zones hebben de good guys toegewezen gekregen om er te gaan liggen sterven. Een derde van de manschappen kotst zich eerst de pleuris in zwalpende landingsboten, gaat daarna dood in onbeschrijfelijk lijden. The Beach Boys zijn jongens uit Montana of Texas of Oklahoma die tot voor kort thuis als koeienhoeder nog aan de lasso hingen. Die niet eens vermoedden dat er zoiets bestond als falaises. Een op drie dood. Voor Eisenhower is dat een successcenario. Hij heeft rekening gehouden met twee op drie. Een vijf sterren landing.

Gisteren heeft Trump in Buckingham de Queen al bedankt, voor het goed weer en al. Vandaag is het weer kantje boordje. Bewolkt met risico op huilbuien. Maar de ufo op het hoofd van zijn vrouw blijft overeind. Ze kan haar outfit showen op de tonen van Sjarel ik heb uw gat gezien.

Wij zongen dat op de koer bij zuster Zenobie nadat ze ons net voor de speeltijd gevraagd had om voor alle zekerheid nog drie weesgegroetjes te bidden voor paus Pius XII opdat hij met de hulp van Onze-Lieve-Heerken de goddeloze bolsjevieken achter hun Ijzeren Gordijnen zou houden. Wisten wij toen veel dat Pius XII de nazi’s nooit één keer veroordeelde, oorlogsmisdadigers met diplomatieke paspoorten via zijn goede vriend Franco naar Zuid-Amerika hielp versassen en in alle talen urbi et orbi zou blijven zwijgen over de Holocaust. Volgens de getuigenissen onder ede van zuster Pascalina Lehnert (die hem veertig jaar als assistente heeft gediend) en zuster Maria Konrada Grabmair (die voor zijn eten zorgde), beperkte de enige pauselijke verzetsdaad tegen de nazi’s zich tot het uitspreken van rituele gebeden voor exorcisme op afstand van Adolf Hitler. De duivel gaf niet thuis, zat in een bunker.

In zijn Kronieken beschrijft Bob Dylan hoe hij als kind dag aan dag bang wordt gemaakt met de dreiging dat de Russische mede-bevrijders zijn Amerikaans basisschooltje komen bombarderen. Hoe hij telkens weer opnieuw moet oefenen in het plat op de buik gaan liggen, om er alvast te sterven van de schrik. Angst. Schrik. Rusteloosheid. Het antwoord erop heet volgens een melding op Facebook: Transcendente Meditatie. Of ik dàt al eens geprobeerd heb om mijn angst in het algemeen en mijn rusteloosheid in het bijzonder te verdrijven. Beroemdheden die TM beoefenen, merken op dat de techniek hen helpt ’s nachts dieper te slapen. Er zijn al 6.000 000 beoefenaars. En volgens 600 studies is het de meest ontspannende techniek ter wereld die me zeer snel helpen zal om mijn lichaam weer in balans te krijgen. ‘Het kalmeert me. Ik heb minder hoofdpijn en ik slaap beter’ zegt William Hague, voormalig Brits minister van Buitenlandse Zaken. Ik vraag me af of Eisenhower aan Transcendente Meditatie deed.

Wat mij helemaal tot rust brengt, zoals afgelopen nacht nog, dat zijn die Kronieken van Dylan. Hoe hij in New York met de hoed vruchteloos rond gaat in de meest obscure kelderclubjes. Hoe hij er ten einde raad een good looking konijntje bij tovert. Eentje met de illusie van niks onder de lange wintermantel. Het werkt. 20 dollar per week. Te delen met de mantelzorgster. Maar toch. Ik bedoel, onderschat mijn jongensheld niet. Je kan er nog wat van opsteken. Op een dag geven ze hem toch wel de Nobelprijs voor Literatuur zeker. Als je zoals ik zijn Kronieken leest, weet je waarom. Een man die wild loopt voor Ovidius, dat en is zomaar geen mondharmonicaspelertje van het zevende keldergat.

29 mei 2019

BRIEFGEHEIMEN

CARLOS ALLEENE
DE LAATSTE VLAAMSE
EPISTOLERO




Voor ik het vergeet, schrijf ik je deze brief. Digitaal. Mijn manier om je eens dubbeldik de gordijnen in te tikken. Ten eerste omdat ik hier bij wijze van introïtus - waag het niet hierop te rijmen - zomaar de titel van je eigen literaire wonderbare parel pik. Ten tweede omdat ik weet hoezeer je aan de hele digitale zwik een broertje de dood hebt. Jij, de laatste onverbiddelijke epistolero van Vlaanderen. Jij die onverzettelijk blijft zweren bij het trage glijden van je kroontjespen op geschept papier om er, als het kon, mee te corresponderen per duif of per diligence. In de beste traditie van je helden Gustave Flaubert en zijn lief Louise. Doelbewust tokkel ik op mijn digitale toetsen om je te melden dat je me vannacht hebt wakker gehouden met je ovenverse delicieuze literaire lekkernij. Pagina na pagina zakte ik behoedzaam weg in je werelden vol patine. Schoof ik over glanzend visgraatparket langs muren vol opgeblonken koperwerk ontsnapte ik door vierkantjes van Raveel naar je scriptorium vol subliem door jou beschreven tijden. Nu helaas wijkend voor de toeters en de bellen van de loeties en de dellen.

Jouw beschreven werelden vol treinen der traagheid met mannen die hun haar kort lieten knippen. Johan Daisne van voor de Krook. Claus in Nukerke. Rare Kronkels van Carmiggelt. Edmond André Coralie Schietekat, alias Paul Snoek in zijn gloednieuwe zwarte Alfa. Onderweg naar nergenshuizen op de provinciale weg 17 richting Brugge. Weelderig wulpse deernen van Wolkers op Texel, wolf-mens Jan Cremer en big five hufter Geeraerts die ‘je kloten kussen kan’. Maar geen mausoleum nee. Geen Vlaams Dodenboek. Pure schrijfklasse, zoals die van Christophe Vekeman die ook present tekent voor een knappe inleiding bij je schatkamerjuwelen. En dan wijlen Eriek Verpaele. Wat een aangrijpend portret zet je me daar neer. Zijn laatste brief naar jou: die kreet vol schrijfwanhoop. De onnavolgbare kunstminnaar Kurt Van Eeghem vroeg het gisteren nog, net voor de presentatie van je boek in het statige stadhuis van Deinze:

'Iemand wat gehoord over zoiets
als een degelijk cultuurbeleid
in al hun verkiezingsprogramma’s?'
Kurt Van Eeghem.


Een schatkamer vol heb jij al die jaren bijeengesprokkeld in de rand van je talloze ontmoetingen met auteurs, kunstenaars, kometen en vallende sterren. En nu, eer je het zogezegd vergeet, laat je ons heerlijk mee genieten, een glimp zien van je schatkamer vol unieke ervaringen. Dat alles op een lekker bedje van eruditie.



De verdwenen biotoop ook van Het Volk met de Laatste Editie van de Ronde van Frankrijk. Tenor Bart Lotigiers als bompa van micropoeper Helmut Lotti. Kanunnik Désiré De Swaef die je je sympathie aanwrijft voor goddeloze schrijvers. Pastoor De Smaele van Machelen-aan-de-Golden River waarin het vlas dan nog ligt te rotten, hij vergeeft het je allemaal. Hij is dan ook van Ronse. Je boek is een festijn voor al wie die vergane schoonheid in personages van woorden op papier terug wil ophalen eer zij finaal verdwijnt.

'Geloven is onzin,
denkt de kritische geest in mij.
Dat geloven is zinvol, geloof ik.'
Uit: Voor ik het vergeet. (Blocnote)

In rake korte typeringen sleur je me bladzijde na bladzijde de nacht door. Met - in the heat of the night – die ene prangende vraag: heeft Happy Hooker Xaviera Hollander met haar 20 miljoen boeken zonder al teveel broeken je écht gevraagd om… lees verder in het boek. Daarom spoorde je dus zo graag naar Holland.

Doch genoeg lof. De goede raad van Jef Anthierens is je niet ontgaan. ‘Altijd schrijven zoals je het aan je moeder vertellen zou’. Dé kers op de taart bewaar je voor het laatst. Poésie pure schrijf je daar neer, meneer. Jouw Kermis is uit de kunst. Ik lig behalve in bed ook nog in een deuk. Onvervalste Richard Minne had het kunnen zijn. En dat zo heel Alleene.

Er is helemaal niks te vergeten.
Wat zou je? Blijf ons vooral nog lang verbazen
met je woorden van troost en schoonheid.

Aan Carlos Alleene.

‘Voor ik het vergeet’.
Een ego-document.
Uitgeverij Vrijdag.
Nu in de boekhandel en als e-book.

28 mei 2019

ONBESCHRIJFELIJK

BELGIUM SPLITSEN?
HAUT-LE-COEUR.
HOOG-HET-HART.




In Romanschrijver van beroep vertelt Haruki Murakami hoe hij na een lastige loopbaan als jazzbarkeeper eerst begint te schrijven als vertaler. En hoe moeilijk dat wel is. Dàt herken ik. Niet het leven als jazzbarkeeper in Tokio natuurlijk. Hooguit dat van hulpje op de Oudenaardse Bierfeesten voor een van mijn drie grote broers die ik assisteer in diens muziek-en decibels verleggend overrompeld Jazzkot.

De wanhoop van de vertaler-redacteur is vele malen dieper dan de peilloze diepten waarin je duikt als assistent-barkeeper met in je kop vijf bestellingen van almaar zatter wordende klanten die Dzjon Coltrane claimen, Sjarlie Parker eisen en voor de honderdste keer Django Reinhardt & Yehudi Menuhin willen en maar blijven lallen tot je kop ervan galmt als de grosse caisse van Quickie in tijden van verkiezingen.

Mogelijks heb ik door dat Bierfeestentrauma een ietwat onvolledig beeld van het ware boeiende leven als jazzbarkeeper. Misschien zijn er, zoals Haruki Murakami schrijft, ook nuttige kanten aan zo’n bestaan tussen al die verloren zielen van de nacht. Een goudmijn voor schrijvers? Ik zou het zo niet weten.

Vertalen, dat ken ik beter van een van mijn vorige schrijflevens toen ik aan de kost kwam als redacteur-vertaler voor het Brusselse magazine Belgian Business gelegen aan de statige Franklin Rooseveltlaan bij L'Auberge du Solbosch. Het zelfverklaard zakenblad was gebaseerd op één geniaal pak-de-poen-idee dat had kunnen dienen in een verhaal van Elsschot. Het teerde weelderig op een paar vaste mega-adverteerders (Glaverbel, Les Glaceries de Saint-Roch) in ruil voor de zorgvuldig gecibleerde gratis verspreiding bij veertigduizend target-affairisten. Alleen al voor dat opgefokt business jargon verdiende Belgian Business een vaste vertaaldienst.

De overigens hoogst charmante playboy uitgever-wereldreiziger kwam zo nu en dan eens neerstrijken in de onderaardse refter bij de Hongaarse conciërge Madame Elisabeth om er ons rond zijn tafel verslag te doen van zijn ontdekkingsreizen die ik gegarandeerd in geuren en kleuren op mijn desk ter vertaling verwachten kon.

Les Fidji
formidable
faut voir ça,
Stijve, m’fi
'


In afwachting voor vanmiddag in mijn mansarde op de bovenste verdieping in ijltempo nog duizend regels vertalen. Wel met uitzicht op de eekhoorntjes. Weg dromend van een ander zijn reizen. Waalse journalisten vertalen ik vond ik al bij al wel leuk. Temeer dat er op tijd en stond nogal wat af gefeest werd in La Bécasse, Le Vieux Bruxelles, Chez Léon (de enige echte in Johan Verminnens straatje). Met tal van bistouilles na in allerlei oorden van verderf. Best gezellig allemaal. Op sommige van hun stijloefeningen na misschien. Neem deze. ‘Pour Kadhafi le pétrole est une vache qui donne des oeufs d’or’. Begin het maar uit te leggen zonder iemand te willen beledigen. Dat je de oorspronkelijke tekst deze keer een ietsepietsje vrijer gaat vertalen. Dat je van die koe een kieken gaat maken.

Murakami overdrijft dus echt niet. Vertalen is vaak niet zo evident als het lijkt. Neem dat pareltje deze week bij een quote van Le Nouvel Observateur waar het in wezen gaat om een of andere misselijk makende Haut-Le-Coeur vanwege alweer een politiek schandaal. In de Google-vertaling op de sociale media wordt dat exact het omgekeerde: Hoog-Het-Hart.

Geen wonder dat ik ween, wijlen goed man Paul Severs. Jij, de taalgrens overschrijdende succeszanger uit Brussel-Halle-Vilvoorde en omliggende landjes. Als de Waalse en Vlaamse politieke duivels mekaar na hun diepe lange identiteitscrisis dan eindelijk toch vinden voor hun 'confederale' opsplitsing van Belgium, meld ik me bij deze graag aan als vertaler.

Haut le coeur.
Hooghartig.

20 mei 2019

ONBESCHRIJFELIJK

STEFAN ZWIJG.



Eerst krijg je een zware rugzak aangenaaid die je groeipijnen nog ondraaglijker maken dan ze al zijn. Oude rancunes waarvan je het gloeien noch voelen noch vermoeden kan omdat ze dateren van voor je geboorte. Pas wanneer ze allen om je heen allemaal dood zijn of dement, kom je er achter dat je zogezegd fraaie voorgeschiedenis heel anders is geweest dan het briljante verhaaltje dat je altijd werd voorgehouden. Handig bijgekleurd. Onmerkbaar opgesmukt. Opgeblonken met Silvo.

Jaar na jaar na jaar zal je het vernis eraf krabben. Wit zal vaalgrijs worden, grijs antraciet. Van die zogeheten betere afkomst waarvoor je je altijd al schuldig wist rest gaandeweg alleen nog de plaatsvervangende schaamte. Ze zijn er goed mee weg gekomen, met hun verzwijgingen en vervalsingen. Het was de hand van god. Vluchten deden ze, dan bang afwachten. In grote weelde dat wel. Niks geen fataal front, niks geen gevaarlijk verzet, niks geen collaboratie. De kat uit de boom kijken. Eerst zien wie het haalt, dan mee kraaien met de winnaars, meehuilen met de wolven. Altijd de goeie kant van de geschiedenis kiezen. Les fidélités successives.

‘Laat die potjes gedekt'. ‘Wat maakt het uit?’ . ‘Je was er niet bij je, kan dat niet beoordelen laat staan postuum veroordelen'. ‘Hou je gedeisd, word het flinkerdje van de processie. Word wie wij willen dat je bent met prijzen van uitmuntendheid om in te lijsten. Je kan er dan alle kanten mee uit.’ Zoals zij: altijd de handen vrij. Je naam is Haas.

Rond je vijftiende gooi je hun scenario van je af. Ze zeggen dat je pubert, dat het zal overgaan. Het zal nooit meer overgaan. Je wil zelf wel uitmaken wie je lezen wil, wat je beluisteren zal. Genoeg Haydn en Ierse folklore. Oh Irish men forget the past. Genoeg Breiz atao. Gehad met hun Euzkadi ta askatazuna.

Genoeg voor zeven levens. Hun al te voorspelbare slaande deuren om Les F... van mijn maat Brel (even in mindere doen, dat wel). Hun jaarlijkse rellen en rituelen rond de kerstkalkoen. Hun eindeloze tafeldebatten. Hun kleinburgerlijkheid. ‘Ja die kolonel Schramme lijkt me de juiste man. Gewoon om eens grondig een Nieuwe Orde op zaken te zetten in ons Belgisch-Kongo bij die Simba’s’.

Holden Caulfield wordt je beste vriend. Je voelt dat schrijven je ding is. Ik zweer het je. Maar echt. De leraar Nederlands leest voor uit je verhandeling. Je verwacht een bolwassing (zoals die keer toen je De Grote Schrijver van De Leeuw van Vlaendren zonder c schreef) maar nee niks dan lof deze keer. ‘Zo horen jullie te schrijven’. Van pure gène duik je onder je bank naar je boekentas. Saved by the bell. Weer vijftien vijanden erbij. Er is zo al geen enkel krediet meer bij de klasgenoten. Wat denkt die hufter wel? ‘Uit de rekken thuis heeft hij het’.

Het huis met zijn zeven aparte werelden barst van de boeken. Wat moet je met die Pleiade slaappillen, de memoires van Churchill? De winnaar is bekend, het V-teken is gemaakt. Sigaren en Chambolle-Musigny. So what? Je wil later zelf wel uitmaken of je Joris Van Severen uit een van de rekken plukken zal. Geen leeslijst van het zelfverklaard huishoudelijk leesgezag voor nodig. Je koelt je pap met Jack Kerouac. Alles wat je wil, lijkt zo ver weg van de Max Factor flacons op toilettafeltjes met belachelijke poef ervoor. Het is de zomer van de liefde. Er zullen er ze geen andere meer zijn. Je eerste schrijfbroeders helpen je langs de onbegane paden naar teksten met ballen. Twintig jaar bescheten opvoeding naar de bisschoppelijke coucougnettes.

‘Zedelijk verval begint bij taalgebruik’.
‘De ondergang van het Avondland’.
‘Vroeger was het…’
…compleet voorgeprogrammeerd en verstikkend.

Gesjareld, zo voel je je. Ze willen je braaf binnen de lijntjes. Netjes in hun gebruiksklare denkpatronen.

Tot Zimmerman Robert
in huis opdaagt,
onderweg naar noblesse.
Die van het hart.

De wereld van gisteren is van dan af voorgoed voorbij. Je voelt je als een transmigrant, on the road naar allemansland . Ver weg van hun bekrompen conservatisme, hun fascistoïde medeplichtigheid. Het zwijgen van Pius XII over de holocaust. Zijn index van Verboden Boeken: zonder Mein Kampf erop.

Hun holle ethiek.
‘Seks buiten het huwelijk is ten strengste verboden’.
Behalve dan in en om hun eigen chambrettes.
‘Vrouwen horen hun man steeds ter wille zijn’.
‘Doch de geslachtsdaad mag enkel om kindjes te verwekken.’
‘Abortus is moord’. 'De pil is verboten'.
Ook na drie riskante keizersneden. Leve Moederkensdag.

‘Stefan, zwijg. Als je dit niet pikt, houdt het gesprek hier op.’
(Retraitepater in de retorica).