16 december 2016

BRIEFGEHEIMEN

ERIC DEVOS
BEZETEN
VAN HERMES




Er zijn van die gezegende dagen waarop een geschiedkundig vorser een zeldzame parel uit de donkerste tijd diept, de hemel dankt om zoveel zeldzaam geluk.

Op een quatertemperdag, nu zeven jaar geleden, kom je aldus als historicus zeg maar eruditicus (zoek het woord niet op ik bedenk het hier speciaal voor jou) een spectaculair 15de-eeuws getijdenboek op het spoor dat ooit is gebezigd door het Kapittel van Hermes in Ronse. Het boek zit tegenwoordig veilig achter slot in The British Library of London.

De kersverse Ronsese professor Anne-Françoise Morel van de KU Leuven-afdeling Gent zorgt er prompt voor – niet in het minst vanuit haar grote betrokkenheid bij het Fiertelgebeuren - dat je met de juiste aanbevelingen toegang krijgt tot wat voor gedreven zoekers van je slag het nec plus ultra is. Vermits een groot geluk nooit alleen komt, blijkt er ook nog een tweede getijdenboek bewaard te worden waarvan het belang voor de beeldvorming van Hermes niet kan worden overschat. Meer heb je als gepassioneerd zoeker niet nodig om je te storten op die vroegste iconografie van Hermes.

Wat vertelt hij ons via vaak cryptische details van de evoluerende beeldvorming over zijn verleden? Stap na stap reconstrueer je vanaf de oudste beelden de Romeinse stadsprefect, vandaag zo majestueus te bewonderen op zijn paard daar in de hoge nis van Sint-Hermes-collegiaal.

Je gaat daarbij as usual geen enkele hindernis uit de weg. Als de Sherlock van Ronse snuffel je zowel in het Stadtarchiv Aachen als in het stadsarchief van Kleve, Ronsese carnavalisten welbekend.



Voor wie wil meepraten (laat staan publiceren) over Hermes ben je een absolute incontournable. De vroege stadsontwikkeling in en om de Oude Vrijheid, het stadswapen van Ronse, de link naar krankzinnigheid: niks ontsnapte de afgelopen decennia aan je Sisyfusarbeid.

Aldus heb je gaandeweg een papieren monument van in totaal 800 pagina’s bijeen gespeurd en geschreven. Keurig afgescheiden in diverse zeer verzorgde publicaties. Als historisch vorser pur sang ga je daarbij telkens zeer behoedzaam en uiterst gedetailleerd tewerk. Telkens weer opnieuw slaag je erin vanuit nauwgezet bijeengesprokkeld bronnenmateriaal feiten gaandeweg te linken tot een dieper inzicht en betekenisgeving.

Na een tiental van dergelijke studies die met veel zorg dank zij gulle schenkers en steun van de Stedelijke Cultuurraad zijn gepubliceerd door de Geschied-en Oudheidkundige Kring Ronse acht je de tijd gekomen ‘om een punt te zetten achter deze cyclus uit schrik in herhaling te vervallen’.

Herhaling, wat zou je?
Stoppen, waarom zou je?

Morgen vind je in een of ander scriptorium alweer een ander zeldzaam perkament en boek je prompt een vlucht naar pakweg Oregon. Bij Kaitlin Manning, Cataloguer & Manuscript Specialist bij de J.Pirages Fine Books & Medieval Manuscripts. Voor het bestuderen van een ogenschijnlijk onooglijk detail dat je echter niet ontgaat, het paard van Hermes op hol doet slaan, jezelf uit de bol doet gaan van vorsersvreugde.

Je doet me bij dit alles denken – zij het stukken bezadigder doch daarom niet minder verbeten- aan het rusteloze zoeken en wroeten van mijn gewezen estheticaleraar in de retorica van het Sint-Antoniuscollege, je voorganger wijlen ere-conservator Albert Cambier.

Blijven publiceren is dus een pure noodzaak, stoppen totaal geen optie, beste Eric Devos. Jouw verzameld werk is onze heirbaan van Rome tot Ronse en omgekeerd. Onze snelweg naar erkenning van de Hermesommegang als Unesco Werelderfgoed. Komaan: monter weer aan de slag met je loep.

Aan Eric Devos. Stadsconservator.
‘De Sancto Hermete martyre’. ‘De iconografie van Sint-Hermes tot ca. 1500’. (Aquarel Anne Meerschaert
)